English العربية
دانشگاه عدالت
خانه
1397/01/26
چند خط درباره آيت اللهِ شهيد،سيد محمدباقر صدر چند خط درباره آيت اللهِ شهيد،سيد محمدباقر صدر
1️⃣حيات و شخصيت
✴️«#نابغه_عصر» دقيق ترين خطابي است كه مي توان براي آيت الله شهيد سيدمحمدباقر صدر به كار برد. تجميع كمالات مادي و غيبي از اين اسطوره دوران شخصيتي را ساخت كه نقطه عطفي در حيات ديني عصرمعاصر محسوب مي گردد. خوض در علوم مختلف اسلامي استعمال لقب علامه را بر ايشان ميسور نمود چه اينكه علاوه بر «تسلط»، ورود خويش را با «نوآوري» هاي قابل توجهي در آن عرصه همراه مي نمود. #شهيد_صدر از معدود عالمان ديني است كه به تصريح خويش تا قبل از سن بلوغ به مقام اجتهاد نائل آمده و از كسي تقليد نكرده است. مبتني بر همين استعداد وافر علمي در سن 11 سالگي اولين قلم فرسايي در علومي مانند منطق و اصول را آغاز نموده و در عنفوان جواني و سن 28 سالگي درس خارج اصول و در سن 31 سالگي خارج فقه خود را آغاز مي نمود.
2️⃣فعاليت هاي سياسي و اجتماعي
🔹جامعيت كمالات در چنين شخصيتي نيز موجب شد برخلاف آنچه عموماً در اعصار و امصار علمي ديده مي شود، شهيد صدر علاوه بر پيشروبودن در حوزه علم و دانش، سرآمد فعاليت هاي سياسي و اجتماعي نيز باشد. از تأسيس و #مديريت_احزاب و تشكل هاي سياسي – مذهبي و فرهنگي تا تصميم قاطع براي «#اقدام_نظامي» عليه حاكميت طاغوت از جمله ابعاد ويژه حيات اين عالم ديني است. 
🔹اين ويژگي موجب شد تا ايشان همچون بسياري از انديشه ورزان در فضاي انتزاعي و ناظر به هيجانات ذهني و نيازهاي متوهم دست به توليد محتوا و اثر نيازد بلكه آراء و انظار خود را ناظر به حيات واقعي مردم منتشر نمايد. برخي از مسئوليت ها و فعاليت هاي سياسي شهيد صدر عبارتند از:
▪️جماعة العلماء
🔹علمايي هم چون شيخ مرتضي آل ياسين، سيد اسماعيل صدر، شيخ حسين همداني، سيد محمد جمال هاشمي، شيخ محمدطاهر آل شيخ راضي، شيخ محمدتقي جواهري و سيد محمد تقي بحرالعلوم و آيت الله شهيد سيد محمد باقر صدر با حمايت مرجع تقليد آن عصر، حضرت آيت الله العظمي محسن حكيم درجهت اصلاح جريان هاي شيعي و حفظ جوانان از دام هاي اعتقادي كمونيست و سوسياليست به تأسيس اين حزب همت گماشتند. بسياري از مقالات و يادداشت هاي تحليلي و علمي شهيد صدر در مجله «الاضواء الاسلامية» از طرف #جماعة_العلماء به مثابه يك جريان نوانديش ديني منتشر مي شد. 
▪️حزب الدعوه الاسلاميه
🔹با مديريت و رهبري شهيد صدر و همكاري برخي شاگردان ايشان پس از قيام عبدالكريم قاسم عليه حكومت پادشاهي و باز شدن فضاي سياسي در عراق تأسيس شد. لذا اميدها براي تشكيل يك #حكومت_اسلامي در اين شرايط موجب شد تا شهيد صدر و همفكرانش در اين مقطع تاريخي براي اولين بار اولين متن شبه «قانون اساسي» از قلم علماي اماميه را به نگارش درآورند. در اين اساسنامه مراحل چهارگانه اي تا تشكيل حكومت اسلامي بيان شده است. در برخي مفاد اين اساسنامه نيز آراء فقهي كاملاً متفاوتي نسبت به آراء مشهور فقهاي اماميه ديده مي شود.
▪️مدرسه علوم اسلامي: 
🔹اين حوزه علميه توسط مرجع تقليد مرحوم آيت الله العظمي سيد محسن حكيم تأسيس شد. شهيد صدر از طريق برخي شاگردان خويش بر اين حوزه نظارت و مديريت داشت. 
▪️دانشكده اصول الدين
🔹اگرچه اين دانشكده به طور صريح به استاد شهيد منصوب نبود ليكن از نظارت ها و سرپرستي ايشان نيز بهره مند گرديده است. شهيد صدر كتاب «المعالم الجديدة في علم الأصول» را به منظور تدريس در اين دانشكده به قلم نگارش درآورد.
3️⃣برخي نوآوري هاي علمي
▪️مسئله محور نمودن انديشه ورزي ديني
🔹مصب نوآوري هاي علمي شهيد را مي توان در استخدام معارف دين در رفع نيازهاي اجتماعي دانست. اين هدف موجب تغيير در حوزه مباني، روش ها و رويكردهاي فهم دين توسط ايشان شد. لذا شهيد صدر را اولين فقيه «#فقه_نظام» ناميده اند كه همت خود را صرف كشف نظام واره هاي اجتماعي مبتني بر دستگاه حكمت عملي و نظري دين نمود. نظريه هايي مانند تفسير موضوعي دقيقاً مبتني بر اين رويكرد، از طرف ايشان ارائه شد. 
▪️ارائه منطق الهيات ميان رشتگي
🔹شهيد صدر ثبوتاً و اثباتاً نشان داد علوم اسلامي خاصه دانش فقه، ظرفيت تلفيق درون ساختاري (مانند كلام،تفسير و علوم قرآني، اصول، منطق و فقه در نظريه هاي مالكيت، حق الطاعه، احتمالات، منطقة الفراغ، فقه النظريات، تفسير موضوعي، منطق ذاتي و...) و برون ساختاري با علوم انساني(مانند اقتصاد در اثر ارزشمند اقتصادنا و سياست در نظريه هاي خلافت انسان و گواهي انبياء و همچنين نظريه منطقه الفراغ و ...) را دارا مي باشد. 
🔹بسياري از آراء و آثار ديگر ايشان علي رغم اينكه ظرفيت توسعه و تنقيح به مثابه يك نظريه مهم را دارا مي باشد از طرف شهيد به عنوان يك نظريه مطرح نشده است. موضوعاتي مانند، انسان شناسي فقهي، تكليف اجتماعي، جامعه شناسي معرفت فقهي، عدالت اجتماعي. 
🔹همچنين برخي نظريات مانند «فهم اجتماعي از نصوص» كه توسط انديشمندان ديگري مطرح و پي ريزي شد، توسط شهيد صدر مورد بازخواني و توسعه قرار گرفت. تمامي اين جهش هاي علمي در آراء صدر را مي توان در كلان نظريه ي «#نظام_سازي_اسلامي» از ديدگاه ايشان مطرح نمود.
▪️رويكردهاي تمدني
🔹شهيد صدر نه تنها نظريه پرداز حكومت اسلامي بود بلكه رويكرد جهاني و تمدني نيز به انديشه جامع اسلامي داشته و در نظريه پردازي هاي علمي خود لوازم چنين رويكردي را نيز تأمين مي نمود. براي مثال ايشان #روش_فقه_النظريات را براي فقيهي كه درصدد كشف نظام از درون منابع اسلامي است مطرح نموده و جواز عدول مجتهد از رأي اجتهادي خويش با هدف تنظيم استنباطي منسجم و هماهنگ صادر مي نمايد. خود ايشان در تدوين اقتصادنا به اين روش پاي بند بوده و طبق تصريح خود نظريات مطرح در آن را با اقتباس از نظريات مشروع و نه لزوماً موافق با رأي اجتهادي خويش گردآوري نموده است. بر همين اساس كتاب «البنك اللاربوي في الاسلام» براي اجرا در دولت وقت كويت مورد استفاده قرار مي گيرد و بر اساس همين انديشه نيز شهيد صدر در نگارش قانون اساسي پاكستان مبتني بر منابع دين اسلام پيشنهاداتي را به سياستمداران آنها مطرح مي نمايد. 
4️⃣بايسته
🔹اين سياهه بيان گوشه اي از عظمت حقيقي وجود يكي از بارزترين شخصيت هاي تاريخ اسلام است. اگر چنين شخصيتي در برخي از ممالكت دور افتاده و تازه به دوران رسيده غربي ظهور يافته بود امروز جهان را مملو از تبيين و نشر انديشه هاي وي كرده بودند. 
🔹متأسفانه شهيد صدر نه در عصر خويش و نه در عصر كنوني كه دوران گذار انقلاب اسلامي از تئوري هاي به بن بست رسيده غربي در اداره بشر است، شناخته شده نيست و هنوز انديشه هاي بكر و ناب ايشان كه ظرفيت ايجاد هزاران كرسي بحث و نظريه پردازي علمي، توليد محتواي آموزشي و پژوهشي، دوره و مدارس مطالعاتي كوتاه مدت، ايجاد رشته هاي دانشگاهي و تربيت متخصصان و مراجع «نظام انديشه شهيد صدر» را دارا مي باشد، در پستوخانه هايِ غفلتِ اهالي دانش جا مانده است.
تعداد بازدید: 88
امتیازدهی
میانگین امتیازها:4 تعداد کل امتیازها:1
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
کانال سروش ویکی پدیا
دانشگاه عدالت © 1395. تمامی حقوق محفوظ است
Powered by DorsaPortal