English العربية
دانشگاه عدالت
خانه
1396/09/04
ليلة المبيت شبي به بلنداي تاريخ ليلة المبيت شبي به بلنداي تاريخ

ليلة المبيت شبي به بلنداي تاريخ

لَيلَةُ المَبيت، شبي كه امام علي (ع) براي حفظ جان پيامبر (ص) در بستر ايشان خوابيد. مشركان قصد داشتند در اين شب دسته‌جمعي به خانه پيامبر حمله كنند و او را به قتل برسانند. به درخواست پيامبر (ص)، امام علي (ع) در بستر ايشان خوابيد و در نتيجه مشركان متوجه عدم حضور پيامبر نشدند و رسول خدا (ص) توانست در آن شب به سمت يثرب هجرت كند. بسياري از مفسران، شأن نزول آيۀ 207 سوره بقره را اين فداكاري امام علي در ليلة المبيت دانسته‌اند. تاريخ اين واقعه، شب اول ماه ربيع الاول سال سيزدهم يا چهاردهم بعثت ذكر شده است.

نقشه قتل پيامبر (ص)

با بالا گرفتن دعوت پيامبر (ص) به اسلام، كفار قريش پس از مرگ ابوطالب به آزار و اذيت مسلمانان دامن زده و آنان را به دست كشيدن از اسلام مجبور مي‌كردند. پيامبر كه جان مسلمانان را در خطر ديد، پس ازپيماني كه با اهل يثرب بست، دستور داد تا مسلمانان به آن ديار هجرت كنند. آنان در چند مرحله به صورت دسته‌هاي كوچك و پنهاني و دور از چشم قريش رهسپار يثرب شدند. [1]كفار قريش در آخرين چاره‌انديشي عليه دعوت پيامبر (ص)، تصميم به قتل وي گرفتند.

جمعي از قريش در دار الندوه جمع شدند تا درباره نوع برخورد با پيامبر(ص) تصميم بگيرند. در نهايت طبق خواسته ابوجهل، تصميم گرفته شد از هر قبيله جواني دلير انتخاب شود و شبانه بر پيامبر (ص) حمله كنند و دسته‌جمعي او را در خانه‌اش بكشند؛ زيرا در اين صورت، خون او در ميان همه قبايل پراكنده مي‌شد و بني‌هاشم كه خاندان و خونخواهان پيامبر بودند، نمي‌توانستند با همه طوايف قريش بجنگند و ناچار مجبور مي‌شدند به گرفتن ديه رضايت دهند. [2]طبق برخي نقل‌ها، شيطان نيز به شكل پيرمردي در اين جلسه حاضر شد و مشركان را راهنمايي كرد. [3]

نزول آيه و آگاهي پيامبر(ص)

به دنبال تصميم قريش بر قتل پيامبر (ص)، جبرئيل بر پيامبر (ص) نازل شد و او را از نقشه مشركان آگاه ساخت و دستور خداوند براي هجرت را ابلاغ كرد. در آيه 30 سوره انفال آمده است:

و [ياد كن‌] هنگامى را كه كافران در باره تو نيرنگ مى‌كردند تا تو را به بند كشند يا بكشند يا [از مكه‌] بيرون كنند، و نيرنگ مى‌زدند، و خدا تدبير مى‌كرد، و خدا بهترين تدبيركنندگان است.

بنابراين پيامبر (ص) تصميم گرفت قبل از آمدن مشركان، خانه خود را به طرف يثرب ترك كند. [4]

ماجراي ليلة المبيت

در شب اول ماه ربيع الاول پيامبر (ص) براي آنكه مشركان از هجرت او آگاه نشوند، به علي (ع) فرمود: «مشركان مي‌خواهند امشب مرا به قتل برسانند، آيا تو در بستر من مي‌خوابي تا من به غار ثور بروم؟» امام علي (ع) گفت: «در اين صورت شما سالم مي‌مانيد؟» پيامبر (ص) فرمود: «آري.» علي (ع) تبسمي كرد و سجدۀ شكر به جاي آورد، وقتي كه سر از سجده برداشت عرض كرد: «آنچه را كه مأمور شده‌اي انجام ده كه چشم، گوش و قلبم فداي تو باد...» [5] سپس پيامبر (ص)، علي (ع) را در آغوش گرفت و هر دو گريه كردند و از هم جدا شدند. [6]

وقتي علي (ع) در بستر پيامبر (ص) خوابيده بود، جبرئيل در بالاي سر او و ميكائيل پايين پاي او آمدند و جبرئيل گفت: «خوشا به حال كساني چون تو‌ اي فرزند ابو طالب! كه خدا در برابر فرشتگان به تو مباهات مي‌كند.» [7]

مشركان از ابتداي شب، خانه پيامبر (ص) را محاصره كردند و قرار بود حمله در نيمه شب صورت گيرد، اما ابولهب گفت: در اين وقت، زنان و فرزندان در داخل خانه هستند و بعدها عرب درباره ما مي‌گويند حرمت فرزندان عموي خويش را شكستند. [8]

علي (ع) درهاي خانه را بست و پرده‌ها را كشيد، آنان با سنگ به علي (ع) كه در بستر خوابيده بود زدند تا مطمئن شوند كسي در بستر خوابيده است و شك نداشتند كه وي رسول خداست. [9]صبح كه با شمشيرهاي برهنه به خانه هجوم بردند، وقتي علي (ع) را در بستر رسول خدا (ص) مشاهده كردند، گفتند: محمد كجاست؟ علي (ع) فرمود: «مگر او را به من سپرده بوديد كه از من مي‌خواهيد؟ كاري كرديد كه او ناچار شد خانه را ترك كند.»

در اين هنگام به سوي علي (ع) يورش بردند و او را آزردند و سپس از خانه بيرون كشيده، كتك زدند. ساعتي هم در مسجدالحرام زنداني كرده، سپس آزادش كردند. [10]آنها در جهت مدينه به تعقيب پيامبر (ص) پرداختند در حالي‌كه غار ثور در سمت ديگر قرار داشت.[11]

در نقل ديگري آمده است كه علي (ع) وقتي آنان را مشاهده كرد كه شمشيرهايشان را كشيده‌اند و به سوي وي مي‌آيند، با ترفندي شمشير خالد بن وليد را كه در پيشاپيش همه بود، گرفت و آنان را از خود دور كرد. آنها گفتند: ما با تو كاري نداريم، ولي بگو كه محمد (ص) كجاست؟ فرمود: من اطلاعي از وي ندارم. پس قريشيان به جست و جوي رسول الله صلّي اللّه عليه و آله پرداختند. [12]

نزول آيه در شأن علي (ع)

علماي شيعه [13]و گروهي از علماي اهل سنت معتقدند آيه اشتراء (آيه 207 سوره بقره) در شأن علي(ع) در ماجراي ليلة المبيت نازل شده است.

وَ مِنَ النَّاسِ مَن يشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

و از ميان مردم كسي است كه جان خود را براي طلب خشنودي خدا مي‌فروشد، و خدا نسبت به [اين] بندگان مهربان است.

سوره بقره، آيه 207

منابع :

1.       قرآن كريم.

2.       ابن اثير، الكامل، ترجمه محمدحسين روحاني، انتشارات اساطير، تهران.

3.       ابن هشام، سيرة النبويه، تحقيق محمد محيي الدين عبدالحميد، مكتبه محمدعلي صبيح، قاهره.

4.       ابو عبدالله شيباني، فضائل الصحابة، تحقيق وصي الله محمد عباس، مؤسسة الرسالة، بيروت.

5.       حاكم حسكاني، شواهد التنزيل، تحقيق محمد باقر محمودي، وزارت ارشاد، تهران.

6.       حاكم نيشابوري، المستدرك علي الصحيحين، تحقيق مصطفي عبد القادر عطا،‌دار الكتب العلمية، بيروت.

7.       حلبي، سيرة الحلبية،‌دار المعرفة، بيروت.

8.       زركشي، البرهان، تحقيق محمد ابراهيم، ‌دار احياءالكتب العربيه.

9.       سبحاني، فروغ ابديت، مؤسسه بوستان كتاب، قم.

10.   صدوق، امالي، مؤسسه بعثة، قم.

11.   طباطبايي، الميزان، جامعه مدرسين، قم.

12.   طبرسي، اعلام الوري ترجمه عزيز الله عطاردي، انتشارات اسلاميه، تهران.

13.   طوسي، امالي، دارالثقافه للطباعه، قم.

 



[1] .  ابن هشام،سيرة النبويه، ج1، ص480

[2] . طبرسي، اعلام الوري، ص88

[3] . ابن اثير، الكامل، ج2، ص926

[4] . حلبي، سيرة الحلبية،‌ ج2، ص32

[5] .  مجلسي، بحار الانوار، ج19، ص60

[6] . طوسي، امالي، ص466

[7] . صدوق، امالي، ص 469؛ فخر رازي، مفاتيح الغيب، ج5، ص174؛ حاكم حسكاني، شواهد التنزيل، ج1، ص123

[8] . حلبي، سيرة الحلبية،‌ ج2، ص32

[9] . طوسي، امالي، ص298

[10] . مجلسي، بحار الانوار، ج19، ص92

[11] . مفيد، ارشاد، ص30

[12] . امالي شيخ طوسي، ص466- 467، حديث 35 و از او در بحار الانوار، ج19، ص58-63 و حلية الابرار، ص83-90.

[13] . طباطبايي، الميزان، ج2، ص135

تعداد بازدید: 33
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
telegram ویکی پدیا
دانشگاه عدالت © 1395. تمامی حقوق محفوظ است
Powered by DorsaPortal