دانشگاه عدالت
خانه
1396/08/09
با كاروان اربعين... با كاروان اربعين...

اربعين حسيني روز 20 صفر و چهلمين روز واقعه كربلا و شهادت امام حسين (ع) است. مشهور است كه اسيران كربلا روز 20 ماه صفر سال 61 ق در بازگشت از شام، براي زيارت مدفن امام حسين (ع) به كربلا آمده‌اند. همچنين در اين روز جابر بن عبدالله انصاري به زيارت قبر امام حسين آمده استزيارت اربعين از اعمال خاص اين روز است كه بنابر روايتي از امام حسن عسكري (ع) از نشانه‌هاي مؤمن دانسته شده است.

روز 20 صفر در ايران تعطيل رسمي استشيعيان در اين روز عزاداري مي‌كنند و راهپيمايي شيعيان به سوي كربلا، به يكي از مهم‌ترين و گسترده‌ترين مراسم عزاداري شيعيان جهان، تبديل شده و در زمره بزرگترين اجتماعات مذهبي جهان قرار گرفته است. بيشترين زائراني كه در اربعين از ديگر كشورها به عراق مي‌روند، از ايران‌اند.

ريشه تاريخي

اربعين به معناي چهلم است، و روز بيستم ماه صفر را كه چهل روز بعد از شهادت امام حسين (ع) در روز عاشورا است اربعين حسيني يا روز اربعين مي‌نامند. اهميت اين روز به اين دليل است كه طبق نقل‌هاي تاريخي جابر بن عبدالله انصاري، در اين روز به‌عنوان اولين زائر بر سر مزار امام حسين (ع) حاضر شده است. [1]در برخي منابع، علاوه بر جابر، گفته شده است بازماندگان حادثه كربلا نيز در اين روز به كربلا بازگشته و قبر امام حسين (ع) و ساير شهداي كربلا را زيارت كرده‌اند. [2]

حضور جابر در كربلا

جابر بن عبدالله انصاري كه از صحابه پيامبر اسلام (ص) است به عنوان نخستين زائر امام حسين (ع) شناخته مي‌شود. او در اولين چهلم شهادت امام حسين (ع)، يعني بيستم صفر سال 61 ق، به همراه عطيه عوفي به كربلا آمد و قبر امام حسين (ع) را زيارت كرد. [3]

بازگشت اسيران كربلا

برخي معتقدند اسيران كربلا از شام به عراق رفته و در روز اربعين (40 روز بعد از واقعه عاشورا) به كربلا رسيدند و در آنجا جابر بن عبدالله انصاري و برخي از بني‌هاشم را نيز ديده‌اند و از آنجا به مدينه رفته‌اند. اين نظريه در لهوف سيد ابن طاووس آمده است. [4]

گروهي ديگر معتقدند به دليل دوري مسافت، اينكه بازماندگان كربلا چهل روز بعد از عاشورا به كربلا بازگشته باشند ممكن نبوده است، زيرا پيمودن مسير كوفه تا شام و سپس بازگشت به كربلا در مدت زمان 40 روز، براي كاروان اسراي كربلا ممكن نبوده استمحدث نوري [5] و شيخ عباس قمي [6] طرفدار اين نظريه هستند. علاوه بر اين برخي بر اين باورند كه گزارش معتبري نيز بر اثبات اين رويداد در دست نيست. [7]

گروهي نيز ضمن پذيرش اصل بازگشت كاروان اسراي بازماندگان به كربلا در مسير شام به مدينه، زمان آن را حدود پايان ماه صفر و اوايل ربيع الاول و يا زماني بعد از آن دانسته‌اند.[نيازمند منبع] برخي ديگر، اربعين سال‌هاي بعد را زمان اين رويداد شمرده‌اند. [8]

زيارت اربعين

در حديثي از امام حسن عسكري (ع)  پنج نشانه براي مؤمن شمرده شده است. يكي از اين پنج نشانه زيارت اربعين است. [9]

هم چنين زيارت‌نامه‌اي براي روز اربعين از امام صادق (ع) نقل شده است. [10]شيخ عباس قمي اين زيارت‌نامه را در مفاتيح الجنان در باب سوم بعد از زيارت عاشورا غير معروفه، با عنوان زيارت اربعين نقل كرده است. [11]

به گفته قاضي طباطبايي زيارت روز اربعين در نزد شيعيان زيارت «‌مَرَدّ الرَّأس‌» نيز خوانده مي‌شود. [12] مَرَدُ الرأس يعني بازگرداندن سر، و منظور آن است كه در اين روز كه اسراي اهل بيت به كربلا بازگشتند سر امام حسين(ع) را نيز به كربلا آوردند و دفن كردند.

راهپيمايي اربعين

قاضي طباطبايي در كتاب تحقيق درباره اول اربعين سيدالشهداء مي‌نويسد حركت به سوي كربلا در روز اربعين از زمان امامان معصوم (ع) در بين شيعيان رايج بوده است وشيعيان حتي در زمان بني‌اميه و بني‌عباس نيز به اين حركت مقيد بوده‌اند. [13] توصيه به زيارت اربعين باعث شده است كه شيعيان به ويژه ساكنان عراق، از نقاط مختلف اين كشور به سوي كربلا حركت كنند. اين حركت كه غالباً به صورت پياده صورت مي‌گيرد يكي از پرجمعيت‌ترين راهپيمايي‌ها در جهان شمرده مي‌شود. پس از سقوط حزب بعث عراق جمعيت اين زائران چند برابر شده است، به طوري كه در سال 1393ش پيش‌بيني حدود 20 ميليون زائر شده بود. [14] برخي گزارش‌ها از حضور 15 ميليون شيعه در كربلا براي زيارت اربعين سال 1435ق/1392ش خبر داده‌اند.[15] كه تعداد زوار اربعين در هر سال بيش از سال گذشته و در حال افزايش ميباشد.

منابع

·         ابن طاووس، علي بن موسي، اقبال الاعمال، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1367ش.

·         ابن طاووس، علي بن موسي، الملهوف علي قتلي الطفوف، قم، اسوه، 1414ق.

·         رنجبر، محسن، پژوهشي در اربعين حسيني، مجله تاريخ در آيينه پژوهش، بهار 1384ش، شماره5

·         سبحاني نيا، محمدتقي، تحقيقي درباره اربعين حسيني، مجله تاريخ در آيينه پژوهش، تابستان 1384ش، شماره6.

·         طوسي، محمد بن الحسن، تهذيب الاحكام، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1407ق.

·         فاضل، محمد، تحليل مباني تاريخي اربعين حسيني، مجله رواق انديشه، خرداد و تير 1380ش، شماره 1.

·         قاضي طباطبايي، سيد محمد علي، تحقيق درباره اول اربعين حضرت سيدالشهدا (ع)، قم، بنياد علمي و فرهنگي شيهد آيت الله قاضي طباطبايي، 1368ش.

·         قمي، شيخ عباس، سفينة البحار، قم، نشر اسوه، 1414ق.

·         قمي، شيخ عباس، منتهي الآمال، تهران، مطبوعاتي حسيني، 1372ش.

·         قمي، شيخ عباس، نفس المهموم في مصيبة سيدنا الحسين المظلوم، قم، المكتبة الحيدرية، 1421ق.

·         محدثي، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، نشر معروف، 1376ش.

·         مجلسي، محمدباقر، بحار الانوار، بيروت، دار احياء التراث العربي، بي‌تا.

·         نوري، ميرزا حسين، لؤلؤ و مرجان، تهران، نشر آفاق، 1388ش

·         پايگاه اصلي: ويكي شيعه، مدخل اربعين حسيني



[1] . قمي، سفينة البحار، 1414ق، ج8، ص383.

[2]. ابن طاووس، الملهوف علي قتلي الطفوف، 1414ق، ص225.

[3]. قمي، سفينة البحار، 1414ق، ج8، ص383.

 

[4]. ابن طاووس، الملهوف علي قتلي الطفوف، 1414ق، ص225.

[5]. نوري، لؤلؤ و مرجان، 1388ش، ص208-209.

[6]. قمي، منتهي الآمال، 1372ش، ص524-525.

[7]. نك: سبحاني‌نيا، «تحقيقي درباره اربعين حسيني»؛ رنجبر، «پژوهشي در اربعين حسيني»، ص168-172.

[8]. شيخ صدوق، الامالي، ص 385، ح 2448

[9]. طوسي، تهذيب الاحكام، 1407ق، ج6، ص52.

 

[10] . طوسي، تهذيب الاحكام، 1407ق، ج6، ص113.

[11]. قمي، مفاتيح الجنان، باب سوم، زيارت اربعين

[12]. قاضي طباطبايي، تحقيق درباره اول اربعين حضرت سيدالشهدا (ع)، 1368ش، ص2.

[13]. قاضي طباطبايي، تحقيق درباره اول اربعين حضرت سيدالشهدا (ع)، 1368ش، ص1-2.

[15]. همان

 

تعداد بازدید: 74
امتیازدهی
میانگین امتیازها:3.75 تعداد کل امتیازها:8
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
ویکی پدیا
دانشگاه عدالت © 1395. تمامی حقوق محفوظ است
Powered by DorsaPortal